De Panorama Kop en de onderdelen


De Panorama Kop is een uitbreiding van de Nodal Slide. Met een Nodal Slide kan je een cilindrisch panorama fotograferen. Als je Sferische panorama’s wil gaan produceren heb je daar een panorama Kop voor nodig. Dit apparaat heeft net als de nodal slide die op de pagina Anti Parallax Punt bepalen aan bod kwam de mogelijkheid het anti parallax punt naar het centrum van rotatie te verplaatsen. Om een sferisch panorama te fotograferen moet de camera niet alleen in een horizontaal vlak kunnen draaien, hij moet ook verticale draaibewegingen kunnen maken. De basis bestaat uit een Leveling Base en een indexing rotator zoals weergegeven in Figuur 1.
De combinatie van Leveling Base en Indexing Rotator is op het statief gemonteerd. Daar op komt dan de Panorama Kop met de camera. Dat is weergegeven in Figuur 2, daar zijn ook alle onderdelen van de Panorama kop benoemd.
Stacks Image 25515
Figuur 1 - De opbouw van de Panorama Kop
Vooraf wil ik opmerken dat ik altijd de volledige combinatie op het statief schroef voordat ik op locatie waterpas ga stellen. Dat doe ik om te vermijden dat er instellingen verschuiven van de leveling Base / Indexing Rotator combinatie als ik daar de volledige Panorama kop op ga schroeven. Eerst wordt het statief globaal horizontaal geplaatst. Exact waterpas zetten gebeurt met de Leveling Base die je in Figuur 2 en 3 in verschillende posities afgebeeld ziet. Als de frictie instelling A wordt opgelost kan de Leveling Base vrij in alle richtingen worden bewogen. In Figuur 4 is het bovenaanzicht van het apparaat weergegeven. De frictie instelling, aangegeven door de pijl, is hier grotendeels verborgen.
Stacks Image 25602
Figuur 2 Leveling Base
Stacks Image 25607
Figuur 3 Leveling Base
Stacks Image 25612
Figuur 4 Leveling Base
Op de Leveling Base wordt de Index Rotator A geschroefd zoals je in onderstaande Figuur 5 ziet.
Met de Indexing Rotator kun je het roteren op vast ingestelde stappen van een constant aantal graden instellen. De onderdelen in deze figuur hebben de volgende functies:
B is de Libel waterpas van de Leveling Base. De Indexing Rotator is A. C is de vergrendeling waarme de horizontale rail E van de Panorama kop wordt vergrendeld. D is de frictie instelling van de Leveling Base. Met F wordt de Indexing Rotator te vergrendeld als deze niet in ingesteld op vaste rotatie stappen. Ik gebruik echter nooit de Libel waterpas B maar stel waterpas met een los waterpasje G omdat ik daar beter en nauwkeuriger mee kan werken. Dit soort waterpasjes gebruik ik om alle instellingen aan de Panorama kop waterpas af te stellen. Op de Panorama kop heb je voldoende vlakken om een waterpasje te plaatsen.
Stacks Image 25531
Figuur 5
- leveling Basen en Indexing Rotator
Nu moet de camera verticaal worden uitgelijnd op de centrale as zoals in figuur 6 en 7 is weergegeven.
Stacks Image 25541

Figuur 8
Stacks Image 25543

Figuur 9
Stacks Image 25554
Figuur 8

Als je in de zoeker van de camera een raster of de scherpstelpunten kunt weergeven is dat een prima hulpmiddel om te controleren of de camera goed is gecentreerd. Het beeld zoals in deze figuur 8 weergegeven zie je als je in de zoeker kijkt.
De verticale rij gaatjes ligt niet exact in het midden van de instel rail van de panorama kop. De uitlijning wijkt hier dus nog iets af. Het waterpasje links ligt in het midden van de andere as van de kop. Deze instelling is wel exact goed. Die centrale as, het centrum van rotatie, wordt overal weergegeven door een rode stippellijn. Het centrum van de exact verticaal uitgelijnde lens moet zijn uitgelijnd met het centrum van rotatie van de panorama kop en statief. Onderstaande animaties geven misschien wat meer inzicht over het Centrum van Rotatie voor zowel de Nodal Slide als de panorama kop. Klik op de animatie om ze te starten of te stoppen.
Animatie 1 - Nodal Slide
Animatie 2 - Panorama Kop

Anti Parallax Punt van de gebruikte Panoramakop / Lens combinatie bepalen.

Als je Sferische Panorama's maakt heb ik een volledige Panorama Kop nodig. Het bepalen van het Anti Parallax Punt is hier hetzelfde Het Anti Parallax Punt van de Panoramakop/Lens combinatie bepalen gebeurt op dezelfde manier zoals we dat al bij de Nodal Slide zagen. Alleen is de opstelling hier wat anders. We zagen in de voorgaande instructies al hoe het centrum van rotatie moet worden ingesteld.

Hoe dat er in werkelijkheid met de camera uitziet geven Figuur 1 en 2 weer. Plaats ergens twee objecten achter elkaar. Het beste kunnen dat twee smalle voorwerpen zijn maar het gaat ook met objecten zoals ik die in de uiteenzetting over de parallax gebruikte. Zelf heb ik twee oude studio statieven die in met een tussenruimte van ongeveer 1,50 achter elkaar opstel. Volgens sommige bronnen op internet is het anti parallax punt op veel lenzen met een vast brandpunt aangegeven door een goudkleurige ring. Maar laten we daar maar niet van uitgaan. Plaats de camera opstelling een paar meter achter het eerste voorwerp. Beide voorwerpen worden voorgesteld door de twee groene cirkels (verhoudingen in afstanden zijn kleiner dan in werkelijkheid). Als uitgangspositie plaats ik de voorkant van de lens altijd achter het centrum van rotatie. Dat geeft letter B aan, de lens staat bijna met de voorkant op het Centrum van Rotatie. Kies op de Indexing Rotator een stapgrootte die niet te groot is, zie Figuur 2 B. Draai de Panorama Kop een stap naar links en naar rechts en bekijk de verschuiving die beide voorwerpen t.o.v. elkaar hebben. Bij een afwijking draai je vergrendeling A zover los dat je rail C een stukje naar vooor kunt schuiven, zie Figuur 1. Vergeet niet de vergrendeling A steeds weer vast te zetten. De camera wordt nu in stappen steeds een stukje naar voren geschoven op rail B om de parallax te verkleinen en het anti parallax punt te naderen. In iedere stap controleer je de Parallax door de lens te roteren. Voer voorgaande stappen zó vaak uit dat beide voorwerpen op een lijn blijven als je de camera roteert.

Het Anti Parallax Punt D in Figuur 3 is tevens het optische centrum (brandpunt) van de lens. Dat dacht ik in ieder geval te concluderen na raadplegen van bronnen op internet. Alle lichtstralen gaan door dat ene punt heen en vallen dan op de sensor C. De as van rotatie gaar exact door dit punt heen. Dit zie je in de kleur geel als je met de muis boven Figuur 1 gaat staan. De verhoudingen in deze figuur kloppen zeer waarschijnlijk niet maar het gaat erom een idee ervan te krijgen hoe je te werk moet gaan.
Stacks Image 25599
Stacks Image 25595
Figuur 1 - bovenaanzicht panorama Kop
Stacks Image 25574
Figuur 2 - vooraanzicht panorama Kop
Lastste update: